Hoe wordt wijn gemaakt: van druif tot fles
Stel je voor: je staat in een wijngaard, de zon schijnt en je ruikt de zoete geur van rijpe druiven. Maar hoe gaat die sappige vrucht eigenlijk van de stok naar die mooie fles in de winkel?
Het is een reis vol magie, chemie en een beetje geduld. Wijn maken is veel meer dan alleen druiven uitpersen. Het is een ambacht dat al eeuwenlang wordt verbeterd. Laten we samen die reis maken en ontdekken hoe die heerlijke wijn in je glas komt.
De oogst: het begin van alles
Alles begint bij de druif. In de wijngaard wordt hard gewerkt om de beste vruchten te verbouwen.
Wijnboeren, of wijnmakers, kijken heel goed naar het weer en de bodem. De oogsttijd is spannend. Sommige druiven worden met de hand geplukt, andere met machines.
Wanneer de druiven geoogst worden, bepalen ze de smaak van de wijn. Rode druiven zijn vaak donkerder en hebben meer tannine (een stofje dat je mond wat droog kan maken).
Witte druiven zijn vaak groen of geel. Maar wijn kan ook gemaakt worden van blauwe druiven zonder schil, dat noem je witte wijn van blauwe druiven.
Handmatig of machinaal plukken?
De keuze van de druif is cruciaal voor de uiteindelijke smaak. Handmatig plukken kost meer tijd en geld, maar je selecteert dan alleen de beste druiven. Machines zijn sneller en goedkoper. Ze worden vaak gebruikt bij grote wijngaarden.
Ze plukken de hele tros in één keer. Beide methoden kunnen geweldige wijn opleveren, zolang de druiven maar gezond en rijp zijn.
Druiven verwerken: persen en kneuzen
Zodra de druiven in de wijnkelder of cave aankomen, begint het echte werk.
De druiven moeten worden verwerkt. Allereerst worden ze ontsteeld.
Dit betekent dat de steeltjes van de bessen worden verwijderd. De steeltjes kunnen een groene, bittere smaak geven als ze meegist. Vervolgens worden de druiven gekneusd. Dit is zachtjes breken van de schil om het sap (most) los te laten.
Bij witte wijn worden de druiven vaak meteen geperst, zodat het sap direct van de schil af is.
De gisting: de magie begint
Bij rode wijn blijft het sap langer in contact met de schillen. Dat geeft de wijn zijn kleur en smaak. Wijn wordt eigenlijk gemaakt door gisting.
Gisting is een natuurlijk proces waarbij gisten (micro-organismen) suikers omzetten in alcohol. In de natuur zitten deze gisten vaak al op de druiven.
In de moderne wijnbouw voegen wijnmakers vaak gekweekte gisten toe. Dit geeft meer zekerheid over het eindresultaat.
De most (het sap) gaat nu in grote vaten. Dit kunnen roestvrijstalen tanks zijn of eikenhouten vaten. De temperatuur wordt hier nauwkeurig geregeld. Te warm is niet goed, te koud stopt de gisting.
Het verschil tussen rode en witte wijn
Hoewel de basis hetzelfde is, is het proces voor rode en witte wijn net even anders.
Rode wijn
Bij rode wijn blijft het sap (de most) samen met de schillen en pitten in de tank. Dit proces heet maceratie. De schillen geven kleur en tannine af. Dit duurt vaak enkele dagen tot weken.
De wijnmaker bepaalt hoe lang dit duurt. Hoe langer het contact, hoe krachtiger de wijn.
Witte wijn
Bij witte wijn wordt het sap direct van de schillen gescheiden. Alleen het sap gistt.
Daardoor is de wijn vaak lichter en frisser. Witte wijn wordt meestal bij lagere temperaturen gemaakt dan rode wijn. Dit bewaard de fruitige aroma’s beter.
Verouderen: rusten en rijpen
Na de gisting is de wijn nog niet klaar. Hij moet rusten en rijpen.
Dit heet verouderen of lageren. De wijn wordt overgeheveld naar andere vaten.
Veel rode wijnen rijpen op eiken vaten. Het hout geeft smaken af zoals vanille, kaneel en toast. Witte wijnen rijpen soms ook op hout, maar vaak korter.
Sommige witte wijnen blijven in roestvrijstalen tanks om hun frisse fruit te behouden. De wijnmaker proeft constant. Is de wijn al zacht genoeg? Is de balans goed?
Sommige wijnen rijpen maanden of zelfs jaren. Andere zijn na een paar maanden al klaar om te bottelen.
De laatste stap: bottelen
Als de wijn rijp is, wordt hij gebotteld. Dit klinkt simpel, maar er komt veel bij kijken.
Eerst wordt de wijn vaak geklaard. Dit betekent dat kleine deeltjes uit de wijn worden gehaald.
Dit kan met eiwit, klei of door middel van filtratie. Daarna wordt de wijn gebotteld. De fles wordt gevuld en afgesloten met een kurk of een schroefdop. Kurk is traditioneel en geeft een specifieke ervaring.
Schroefdoppen zijn modern en sluiten de fles heel luchtdicht af. Beide zijn goed, afhankelijk van de wijn.
In de fles kan de wijn nog verder rijpen. Sommige wijnen zijn het beste als ze jong zijn, andere winnen aan kwaliteit als ze nog een paar jaar liggen.
Waarom is elk jaar anders?
Je hebt vast wel eens gehoord van een "goed wijnjaar". Het klimaat speelt een enorme rol.
Een warme zomer geeft rijpe, zoete druiven. Een koude zomer geeft meer zuren.
Dit noemt men "terroir": de invloed van bodem, klimaat en landschap. Daarom smaakt een Bordeaux uit 2015 anders dan uit 2016. Het is de handtekening van de natuur.
De reis van wijn
Van de druif in de wijngaard tot de fles in de winkel: elke stap is belangrijk. De wijnmaker moet keuzes maken die de smaak bepalen.
Het is een mix van landbouw, scheikunde en kunst. De volgende keer dat je een glas wijn inschenkt, denk dan even aan de reis die deze wijn heeft gemaakt. Van de zon in de wijngaard tot de gisting in de kelder. Proost op het vakmanschap achter elke fles!
Veelgestelde vragen
Hoe worden druiven omgezet in wijn?
Wijn maken begint met het zorgvuldig plukken van de druiven, vaak met de hand of met machines. Vervolgens worden de druiven ontsteeld en zachtjes gekneusd om het sap, de ‘most’, vrij te maken. Dit sap wordt vervolgens onderworpen aan een gisting, waarbij gisten de suikers omzetten in alcohol.
Hoeveel druiven zijn er nodig om een liter wijn te maken?
Over het algemeen levert 1 kilogram druiven ongeveer 70 milliliter wijn op. Het exacte rendement kan variëren afhankelijk van de druivensoort en de kwaliteit van de druiven, maar ligt meestal tussen de 65% en 75%.
Wat zijn de belangrijkste stappen in het wijnmaakproces?
De belangrijkste stappen in het wijnmaakproces zijn het oogsten van de druiven, het verwijderen van de steeltjes en het kneuzen van de druiven om het sap vrij te maken. Vervolgens volgt de gisting, waarbij gisten de suikers omzetten in alcohol, en ten slotte het rijpen van de wijn in vaten.
Wat is het verschil tussen rode en witte wijn?
Het belangrijkste verschil tussen rode en witte wijn zit in de manier waarop de fermentatie verloopt. Bij rode wijn blijft het sap langer in contact met de schillen, waardoor de wijn zijn kleur en smaak krijgt. Bij witte wijn worden de schillen direct na het oogsten verwijderd om verkleuring te voorkomen.
Hoe beïnvloeden de steeltjes de smaak van de wijn?
Steeltjes kunnen een groene, bittere smaak toevoegen aan de wijn. Daarom worden ze bij het maken van witte wijn verwijderd, terwijl ze bij rode wijn juist bijdragen aan de complexiteit van de smaak en kleur.