Jaargang op het etiket: wat zegt het over de wijn
Stel je voor: je staat in de slijterij, je pakt een fles wijn en je draait hem voorzichtig om. Je oog valt op dat ene kleine getal op de achterkant: de jaargang.
Maar wat betekent dat eigenlijk? Is een wijn uit 2018 beter dan een wijn uit 2020?
En moet je altijd voor de oudste gaan? Laten we dit eens rustig uitzoeken, want dat jaartal op het etiket vertelt een veel interessanter verhaal dan je misschien denkt.
De wijnjaargang: een tijdscapsule in een fles
De jaargang op een wijnfles, ook wel 'oogstjaar' genoemd, is simpelweg het jaar waarin de druiven zijn geoogst. Dat klinkt misschien voor de hand liggend, maar het is veel meer dan alleen een datum. Het is een momentopname van een specifieke plek op aarde, vastgelegd in een fles.
Elk jaar is namelijk anders. De zon schijnt net iets harder, het regent net iets meer of de lente begint eerder.
Dit alles bepaalt hoe de druiven groeien en smaken. Wijnmakers noemen dit vaak 'het terroir', een Frans woord dat moeilijk te vertalen is.
Het betekent zoiets als de combinatie van bodem, klimaat en landschap. De jaargang is eigenlijk de handtekening van dat terroir voor één specifiek jaar. Een fles wijn uit 2015 vertelt dus een ander verhaal dan dezelfde wijn uit 2016, zelfs als ze van dezelfde wijngaard en dezelfde wijnmaker komen.
Waarom is de jaargang belangrijk?
Het antwoord op deze vraag hangt af van welke wijn je koopt. Bij veel wijnen, vooral die uit de nieuwe wereld zoals Chili, Argentinië of Australië, is de jaargang minder cruciaal.
Deze landen hebben vaak een stabiel klimaat, waardoor de druiven elk jaar ongeveer even goed rijpen.
Een Chileense Cabernet Sauvignon uit 2019 zal niet dramatisch anders zijn dan die uit 2020. Ze zijn vaak gemaakt om consistent en toegankelijk te zijn. Maar zodra we naar Europa gaan, en dan vooral naar Frankrijk, Italië of Spanje, wordt het verhaal anders.
In deze streken kan het weer per jaar enorm verschillen. Een koude, natte zomer geeft druiven die anders smaken dan een hete, droge zomer.
De invloed van het klimaat
Bij klassieke wijnen uit Bordeaux, Bourgogne of de Mosel in Duitsland is de jaargang dus veel belangrijker. Een topjaar kan een wijn maken die decennialang meegaat, terwijl een minder jaar een wijn oplevert die je het beste jong kunt drinken. Denk aan de zomer van 2018. Die was in veel delen van Europa warm en zonnig.
Druiven kregen veel suiker en werden mooi rijp. Dat resulteert vaak in wijnen met meer alcohol, meer body en fruitige smaken.
Vergelijk dat met 2017, een jaar waarin de lente laat begon en de zomer wat frisser was. De wijnen uit dat jaar kunnen frisser, lichter en soms wat zuurder zijn. Dit betekent niet dat één jaar beter is dan het andere; het is vooral anders. Een frissere wijn past soms beter bij een gerecht dan een zware, krachtige wijn.
Jong of oud: wanneer drink je een wijn?
Een veelgestelde vraag is of een oudere wijn automatisch beter is. Het simpele antwoord: nee.
De meeste wijnen ter wereld zijn gemaakt om binnen een paar jaar na de oogst te worden gedronken.
Denk aan een lekkere, fruitige Pinot Grigio of een soepele Merlot. Deze wijnen verliezen hun frisse fruitsmaak na verloop van tijd en worden dan alleen maar minder leuk. Als er geen jaartal op de fles staat, is het vaak een teken dat het om een jonge, snelle drinkwijn gaat.
Maar er zijn ook wijnen die baat hebben bij ouder worden. Dit zijn vaak krachtige, complexe wijnen met veel tannine (die je mond droog maakt) en zuren.
Hoe weet je of een wijn oud genoeg is?
Denk aan een Bordeaux, een Barolo uit Italië of een topwijn uit de Napa Valley. Deze wijnen hebben tijd nodig om te 'rijpen'. In de fles ontwikkelen ze nieuwe smaken, zoals leer, tabak of paddenstoelen, en verliezen ze hun scherpe randjes. Een jaartal helpt je hierbij om in te schatten of de wijn al op dronk is of nog even moet wachten.
Er bestaat geen vaste regel, maar er zijn vuistregels. Een lichte wijn, zoals een Beaujolais Nouveau, drink je het beste binnen een jaar.
Een stevige rode wijn uit Bordeaux kan vaak 5 tot 10 jaar liggen, soms langer bij topwijnen. Websites als Vivino of apps zoals De Wijnbeurs geven vaak een schatting van de drinkrijpheid. Je kunt ook de wijnmaker bellen of de slijter om advies vragen. Zij weten meestal precies hoe een specifieke jaargang zich ontwikkelt.
Jaargang vs. blend: wat staat er op het etiket?
Soms zie je geen jaartal op een fles staan. Dat is meestal bij een 'assemblage' of blend.
Dit betekent dat de wijnmaker wijnen uit verschillende jaren met elkaar mengt. Dit is heel gebruikelijk bij champagne en bij veel grote merken zoals Jacob’s Creek of Yellow Tail.
Het doel is consistentie. De wijnmaker wil dat elke fles die de winkel verlaat, ongeveer hetzelfde smaakt, ongeacht of de zomer van 2018 beter was dan die van 2019. Dit betekent niet dat deze wijnen minder goed zijn. Integendeel, het vereist vaardigheid om een stabiele, lekkere wijn te maken die elk jaar gelijk is.
Voor de beginnende wijnliefhebber is dit vaak een veilige keuze. Je weet wat je krijgt.
Maar als je wilt proeven hoe een jaar verschilt, dan moet je zoeken naar wijnen met een jaartal op het etiket. Die geven je een eerlijker beeld van het klimaat en de bodem van dat specifieke jaar.
Hoe kies je de juiste jaargang?
Als je een fles koopt met een jaartal, vraag je dan af: wat wil ik drinken? Wil je een jonge, fruitige wijn die direct lekker is?
Kies dan voor een recente jaargang, bijvoorbeeld uit de afgelopen drie jaar.
Ben je op zoek naar een wijn om cadeau te geven of om speciaal te bewaren? Dan kun je kijken naar een bekend topjaar. Bekende wijnjaren, ofwel 'millésimes', staan vaak in de schijnwerpers.
In Bordeaux was 2010 een fantastisch jaar, en in Bourgogne was 2015 een hit. In Italië was 2016 een jaar om te onthouden.
De uitzonderingen op de regel
Je hoeft deze kennis niet uit je hoofd te leren. Je kunt gewoon online zoeken naar 'beste jaargang Bordeaux' of de slijter vragen naar de sterren van het jaar. Let wel op: een topjaar betekent vaak ook een hogere prijs, omdat de vraag groot is. Er zijn altijd uitzonderingen.
Denk aan mousserende wijnen zoals champagne. Veel champagnes zijn blends van verschillende jaren.
Alleen bij een 'millesimé' (jaargangchampagne) wordt één specifiek jaar op het etiket vermeld. Dit gebeurt alleen als de oogst van dat jaar zo bijzonder is dat de wijnmaker besluit deze apart te bottelen. Een andere uitzondering zijn dessertwijnen, zoals Sauternes uit Bordeaux of Tokaji uit Hongarije.
Deze wijnen kunnen tientallen jaren meegaan door de hoge suiker- en zuurgraad. Een oude jaargang van deze wijnen is een ervaring op zich, met smaken van honing, noten en gedroogd fruit.
Conclusie: het jaartal als gids
De jaargang op een etiket is geen magische code die bepaalt of een wijn lekker is, maar het is een handig hulpmiddel. Het vertelt je over het verhaal van de wijn: hoe het weer was, hoe de druiven groeiden en hoe de wijnmaker heeft gewerkt. Of je nu een fles van 5 euro koopt of van 500 euro, het jaartal helpt je om beter te begrijpen wat er in je glas zit.
Laat je niet intimideren door de cijfers. Probeer eens twee wijnen van hetzelfde merk, maar uit verschillende jaren, en vergelijk ze.
Misschien ontdek je dat je de voorkeur geeft aan een frissere wijn uit een koud jaar of een vollere wijn uit een warm jaar. Het draait allemaal om experimenteren en genieten.
Dus de volgende keer dat je een fles vastpakt, kijk dan eens naar dat kleine getal. Het is de sleutel tot een wereld van smaak, en je hoeft er geen expert voor te zijn om ervan te genieten.
Veelgestelde vragen
Wat vertelt het jaartal op een wijnetiket eigenlijk?
Het jaartal op een wijnetiket geeft aan in welk jaar de druiven voor die wijn zijn geoogst. Het is een momentopname van een specifiek jaar, waarbij het klimaat en de bodemgesteldheid van die tijd een belangrijke rol spelen in de smaak van de wijn. Zo kan een wijn uit 2018 bijvoorbeeld een andere smaak hebben dan een wijn uit 2020.
Wat is de betekenis van de ‘vintage’ op een wijnfles?
De term ‘vintage’ op een wijnfles verwijst simpelweg naar het oogstjaar, het jaar waarin de druiven zijn geoogst. Het is dus niet een beschrijving van de kwaliteit, maar puur een indicatie van het jaar waarin de wijn is gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan een Pinot Grigio uit 2003 of een Cabernet Sauvignon uit 2016.
Hoe kan ik een wijnetiket correct lezen?
Bij het lezen van een wijnetiket is het belangrijk om te kijken naar de naam van de wijn, de herkomst, de gebruikte druivensoort(en), het oogstjaar (vintage), het alcoholpercentage en eventuele classificaties of keurmerken. Deze informatie geeft je een goed beeld van de wijn en haar oorsprong.
Hoe weet ik zeker uit welk jaar een wijn stamt?
Het oogstjaar staat op het etiket en geeft aan wanneer de druiven zijn geoogst, ongeacht hoe lang het duurt voordat de wijn daadwerkelijk wordt gebotteld. Wijnen zonder jaartal, zoals versterkte wijnen of champagne, hebben vaak een andere oorsprong of productiemethode.
Zijn er bepaalde jaren die beter zijn voor wijnproductie?
Nee, er is geen absolute lijst van ‘goede’ wijnjaren. Elk jaar heeft zijn eigen unieke kenmerken, afhankelijk van het klimaat en de bodem. Sommige jaren, zoals 1998 en 2000 in Frankrijk, worden beschouwd als klassiekers vanwege de uitzonderlijke kwaliteit van de wijnen die uit die jaren zijn gemaakt. Maar elk jaar levert zijn eigen unieke wijn op.