Tempranillo uit Spanje: de druif achter rioja

Sophie van Dijk

Sommelier en wijnkenner bij Bravour

Stel je voor: een glas dieprode wijn, ruikend naar kersen, leer en een vleugje vanille. Dat is het Spaanse temperament in een glas, maar dan vaak net iets zachter en zwoeler dan je misschien denkt. Wijnen van de Tempranillo druif maken een grootse eerste indruk.

Volgens de laatste cijfers van de OIV (International Organisation of Vine and Wine) is het zelfs de derde meest aangeplante wijndruif ter wereld, na Cabernet Sauvignon en Merlot.

En ja, hij groeit in populariteit sneller dan veel andere druiven. Deze Spaanse parel biedt een unieke smaakbeleving die zowel de ervaren wijnkenner als de beginnende drinker aanspreekt.

Maar wat maakt Tempranillo zo bijzonder, en hoe zit het precies samen met die beroemde Rioja-wijnen? Laten we dat eens rustig uitpluizen.

Wat is Tempranillo eigenlijk?

Tempranillo is een rode wijndruif die voornamelijk in Spanje wordt verbouwd, maar je vindt hem ook steeds vaker in Portugal en zelfs in delen van de nieuwe wereld. De naam zegt eigenlijk alles wat je moet weten: ‘Tempranillo’ betekent letterlijk ‘vroeg rijp’. De druif heeft de handige eigenschap om vroeg in het seizoen rijp te worden.

Dit stelt wijnmakers in staat om de druiven eerder te oogsten dan veel andere rode rassen. Het resultaat?

Wijnen met een complexere smaak en aroma’s die vaak net iets frisser zijn. Hoewel de druif wereldwijd veel wordt aangeplant, blijft Spanje zijn thuisbasis.

De druif is bijzonder geschikt voor warme klimaten en produceert wijnen die vaak een lange levensduur hebben. Het is een echte teamspeler: alleen verbouwd geeft hij prachtige wijnen, maar hij mengt ook fantastisch met andere druivenrassen.

De smaak en geur van Tempranillo

Tempranillo-wijnen variëren enorm in stijl, afhankelijk van de regio en de manier waarop ze worden gemaakt.

Kenmerkende aroma’s

Over het algemeen worden ze gekenmerkt door een diepe rode kleur, vaak met een purperen gloed als ze jong zijn. De geur is vaak complex. Je ruikt fruitige smaken zoals kersen, rode bessen en pruimen.

Maar het blijft niet alleen bij fruit; denk ook aan kruiden, leer en zelfs tabak. Sommige Tempranillo-wijnen vertonen subtiele tonen van vanille en specerijen, vooral wanneer ze zijn gerijpt in eikenhouten vaten.

Tannines en afdronk

Dat hout is trouwens geen overbodige luxe; het tempert het fruit en geeft de wijn meer structuur.

De tannines zijn over het algemeen medium tot krachtig, afhankelijk van de leeftijd van de wijn. Een jonge Tempranillo is vaak soepeler, terwijl een oudere versie meer grip op je tandvlees heeft. De wijn heeft vaak een lange afdronk, wat betekent dat de smaken lang op je tong blijven hangen. De druif is zeer veelzijdig en kan zowel jong worden gedronken als langdurig worden gerijpt.

De onlosmakelijke band met Rioja

De relatie tussen Tempranillo en Rioja is nauw. Sterker nog: Tempranillo is de dominante druif in de Rioja-regio en vormt de basis van de meeste Rioja-wijnen.

Rioja is een wettelijk beschermd herkomstgebied (DOCa), en de regels zijn streng.

Voor een wijn de naam ‘Rioja’ mag dragen, moet deze voor minimaal 70% bestaan uit Tempranillo, Garnacha (Grenache) of Graciano. In de praktijk draait het bij de rode Rioja’s vaak om Tempranillo. De wijnen worden traditioneel gerijpt in eikenhouten vaten, wat resulteert in een rijke smaak en aroma.

Rioja-wijnen staan bekend om hun fruitigheid, kruidigheid en indrukwekkende levensduur. De ‘Rioja Reserva’ en ‘Rioja Gran Reserva’ zijn hier de sterren van de show.

Deze wijnen hebben een langere rijping in het hout ondergaan, wat resulteert in een rijkere smaak met tonen van leer en tabak. De populariteit van Rioja heeft de bekendheid van Tempranillo wereldwijd enorm vergroot.

Tempranillo buiten Rioja: andere Spaanse regio’s

Hoewel Tempranillo vooral geassocieerd wordt met Rioja, wordt de druif ook in andere Spaanse regio’s verbouwd, elk met hun eigen unieke karakter.

Ribera del Duero

Deze regio ligt iets hoger dan Rioja en heeft een extremer klimaat. Hier groeien druiven die vaak dikker en kleiner zijn, wat resulteert in krachtige, tannische wijnen. Ze hebben vaak een intense donkere kleur en een langere rijping nodig. Een buurman van Ribera del Duero, maar met een eigen stijl.

Toro

Hier worden wijnen geproduceerd met hoge tannines en fruitige smaken, vaak wat kruidiger en aards. Je vindt Tempranillo ook in La Rioja Alta (een subgebied van Rioja met vaak iets elegantere wijnen) en zelfs in Montilla-Moraima in Andalusië, hoewel dat laatste vaak om sherry-achtige stijlen gaat. Buiten Spanje is de druif te vinden in Portugal (waar het Tinto Rij heet) en in delen van Californië en Australië.

Andere regio’s

Hoe drink je Tempranillo het best?

Tempranillo is een wijn die vraagt om aandacht. Een jonge Tempranillo uit Rioja drink je het best op kamertemperatuur, maar een zwaardere Ribera del Duero mag best een paar graden warmer zijn.

Qua spijs combinatie is het een allemansvriend. Een jonge Tempranillo combineert perfect met tapas, chorizo of een simpele pasta. De rijpere varianten, met hun tonen van leer en tabak, doen het uitstekend bij gegrild rood vlees, lamsvlees of zelfs wild. De tannines in de wijn snijden door het vet heen, wat zorgt voor een perfecte balans op je bord.

Waar vind je de beste Tempranillo?

Ben je op zoek naar een goede fles Tempranillo? Er zijn genoeg wijnwinkels en slijterijen te vinden, maar online winkelen wordt steeds populairder.

Bij het kiezen van een wijn is het goed om te letten op de herkomst. Een Tempranillo uit Rioja is vaak wat toegankelijker en fruitiger, terwijl een fles uit Ribera del Duero meer kracht en diepgang biedt. Let bij het kopen op de prijs-kwaliteitverhouding.

Een basis Tempranillo is vaak al verkrijgbaar voor een paar euro, maar voor een fles van topkwaliteit met een lange houdbaarheid zul je iets dieper in de buidel moeten tasten.

Veel wijnwinkels bieden proefpakketten aan, wat een leuke manier is om verschillende stijlen te ontdekken zonder meteen een hele kast vol te hoeven kopen.

Conclusie

Tempranillo is veel meer dan alleen de druif achter Rioja. Het is een veelzijdige en complexe wijndruif die een belangrijke rol speelt in de Spaanse wijncultuur.

Van de bekende Rioja-wijnen tot de krachtige wijnen van Ribera del Duero, Tempranillo biedt een breed scala aan smaken en stijlen.

Wat deze druif zo bijzonder maakt, is de combinatie van fruit, kruidigheid en structuur. Of je nu houdt van een lichte, fruitige wijn of een zware, houtgerijpte krachtpatser, er is altijd een Tempranillo die bij je past. Dus de volgende keer dat je een fles Spaanse wijn openschroeft, kijk dan even op het etiket. Grote kans dat je de naam Tempranillo tegenkomt. Proost!